90 కవిరాక్షసీయము. కంట కాశీ సూచ్య గ్రాణి కర్తారః సాధోః ప్రశస్తస్య'మార్గస్య దూషకా స్సంతః కంటకా వృతస్య ఐదో దుర్గమత్వా దితి భావః. జనస్య తత్పథగామినః పదానాం చరణతలానాం క్లేశం కుర్యుః. చరణకలలగ్నవ్య కంటకస్యాపి వేదనా హేతుత్వా దితి భావః. వక్త్రః = కుటిలబుద్ధిగల, కేచన = కొందఱు, కణ్ణకాః 'కేచన = కొందఱు, కణ్ణకాః = శుద్ర శత్రు పులం, “శ్లో, కణ్ణకః క్షద్ర వైరిణే, వేణా ద్రుమా రోమ్చా" అని "హేమచంద్ర కోశము. మహాసం శే=గొప్పకులమందు, జనిత్వాది = పుట్టియుండినను, సాధుమార్గస్య - సాధు=సత్పురుషులయొక్క, మార్గస్య-మంచియాచారమునకు, దూషకాః = గలుగఁజేయువారై, జనపద క్షేశం- జనపద రాష్ట్రమునకు, క్లేశం = దుఃఖమును, కుర్యుః చేయుదురు.. దోషము అర్థాంతరము. మహావం శేషగొప్ప వెదురునండు, జనిత్వాపి = పుట్టినను, వక్రాః= వంకరలైన, కేచన కొన్ని, కణ్ణకాశి=ముండ్లు, సాధుమార్గస్య - సాధు=చక్కనైన, మార్గస్య = త్రొపకు, దూషకాః = చెట్టకలుగఁ జేయునవియై, జనపదక్లేశం - జనజహరు ష్యులయొక్క, భద= పాదములకు, క్లేశంబు కష్టముము, కుర్యుః చేయుచున్నవి. శా. ప్రఖ్యాతమైన వంశమునందు జనించినవారైనను నీచులగు వారు కొందఱు సదాచారములను వ్యభిచారాది దోషములచే చెఱపుచు ధర్మ హానియగుటచే సంభవిం చెడియవగ్రహాది దోషములవలన దేశమును నాశము చేయుచున్నారనియు, లేక, దొంగ తనము చేయుటవలన రాజ్యమునకు తొందర చేయుదురనియును అర్థము, గొప్పదైన వెదురునందుపుట్టిన వ క్ర ములైన ముండ్లు మంచిమార్గమందు పడుటచే నా తో వనుదూషిత ముగాఁజేసి నడుచుజనుల పాదములందు గ్రుచ్చుకొని కష్టము కలంగఁ జేయం ననియంను సనియునర్థము, శ్లో. క్షుద్రాక్ హిత్వా సవయసో వ్యవసన్నాజ్ జడాశయాజ్, విప్రః స్థితో ఒహం స ఇవ ప్రాప్నుయా న్యానసం సుఖమ్. వ్యా క్షుద్రానితి. జడాశయాక్ అజ్ఞాక్ ఆప్రసన్నాక్ కలుషితచిత్తాజ్ క్రుద్ధా నిత్యర్థః, సమానం వయః యేషాం తే సవయనః. ని. 'స్నిగ్ధా వయస్య స్సవ
- ఇత్యమరః తాజ్ రుద్రాక్ నీచాక్ పురుషాక్ హిత్వా త్యక్త్వా, జహాతే శ్చ
క్విపీతి హి రా. దేశః, స్థితః విప్రః బ్రాహ్మణః మానసం మనసి భవం సుఖం లోభినం నీచం ప్రభుపాశం ఏనం త్యక్త్వా ఆశానిర్ముక్తః సుఖ మాస్తే సుఖరూపం ప్రాప్నుయాత్. శాత్యాగ ఏవ సుఖ హేతు రితి భావః. ఆధ వా మానస ఇతి సప్తమ్యంకః పాఠః. హం సో మరాళ ఇవ. సోఒపి సవయసః కాకాధిపతీ యుక్తాక్ ఆధ్రసన్నాక్ కలుషాక్ ఇంద్రా ఆల్ఫార్ జలాశయాక్ ప్రదేశ్ హిత్వా మానసం మానససరః నివాసభూథ
