Jump to content

పుట:కవిరాక్షసీయము.pdf/82

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుటను అచ్చుదిద్దలేదు

84 కవిరాతనీయము, డ్రూపం. ఇంద్రః స్వసేవకాక్ సురా నధికారా చ్యావయతీ త్యర్థః. భూమి దేవాః యజ్ఞవే బ్రాహ్మణాః నిత్యం ప్రత్యహం అమృతం యజ్ఞ శేషం ఆశ్నంతి భుంజత ఇతి తే తద్దోళ్తా ఆపి అధవా అమృతం ఆయాచితం యథాతథా అశ్నంతీతి లే తథోక్తాః అధ వా అమృతాశనాః జలాహారా ఆపి. ని. 'అమృతం వ్యోమ్ని దేవా న్నే యజ్ఞ శేష రసాయ`నే, ఆయాచితే జల' ఇతి శబ్దార్ణవే. యేన వాసవం నూతనమద్యం సేవంతే సిబం తి. నవశబ్లో ఒశ్రోతంత్రః, అథవా సంస్కృతం తే బ్రాహ్మణాః స్వేషాం అధికారాల్ కర్మయోగ్యతా లక్షణాత్ హీయంతే, కర్మా నధికారిణో భవంతీత్యర్థః. 'నిత్యం మద్యం బ్రాహ్మణో వర్ణయే' దితి గౌతమస్మరణా దితి భావః.

అన్న టీ. నిత్యం = ఎల్లపుడు, అమృతాశనాః - అమృత = పాలు, ఆశనాః ముగాఁగల, యేదేవాః = ఏదేవతలు, వాసవం - ఇంద్రుని, ననేపంతే కొలువరో, తే ఇఆ దేవతలు, స్వాధికారాత్ - స్వ=తమయొక్క, అధికారాత్ స్వామిత్వము వలన నుండి, హీయస్తే విడువఁబడుచున్నారు. - అర్ధాంతరము, యే భూమి దేవాః = ఏ బ్రాహ్మణులు, నిత్యం = ఎల్లపుడు, అమృ శాశనా ఆపి-అమృత=యజ్ఞ శేషము, అథవా ఆయాచిత పదార్థము, లేక జలము, అశ అన్నముగాఁగలవారైనను, “ల్లో అమృతం యజ్ఞ శేషంబు సుధా మో " శ్లో. మో శ్లేవ్వయాచితే, అన్న కాంచనయో గా స్వాదుని రసాయనే, మృతే హృద్యే గోర నేచ” అని హేమచంద్రుఁడు. నవాసవం - నవ క్రొత్తయైన, ఆసవం=కల్లును, సేవం తే= త్రాగుచున్నారో, తే ఆ బ్రాహ్మణులు, స్వాధిశా రాత్ -స్వ=తమయొక్క, అధికా రాత్ =కర్మవలననుండి, హీయ తక్కు వగుచున్నారు. తా, ఆమృతమే యన్నముగాఁగల దేపతలం తమకు ఏలికయైన యింద్రుని సేవిం ఒకయండి రేని వారివారి యధికారమువలననుండి బహిష్కృతులగుదురు. యజ్ఞ శేష ముగాను, ఆయాచిత మైనదియను, నీరును అన్నముగాఁగల బ్రాహ్మణులు కల్లు 5 గుదు లేని కర్మభ్రష్టు లగుదురు. శ్లో. ఆశేష చతుశ్రవణప్రతికూలో భవ న్నపి, వినతానన్ద హేతు ర్య స్స పుమా నా పనన్దకః. వ్యా.——అశేషేతి. యః పురుషః ఆక్షేపణాం ఆభికానాం చతుశ్చ శ్రవణం చ చందం శ్రీశ్రవణం ప్రాణ్యం గత్వా దేక వద్భావః. తన్య ప్రతికూలో భవ న్నపి దౌర్జన్య లక్షణా దృష్టుం శ్రోతుం చా వ్యనిష్టా పీత్యర్థః. వినతాః వినయినః, సజ్జనా ఇతి యా వత్ . "లేషాం ఆనందన్య హేతుః ఆనందకరశ్చేత్ స పుమాన్ పురుష॥ ఆప్తాద్ సజ్జ