ఆత్మవిచారము శిష్యుని మనస్సులో జనులు శాస్త్రప్రకారము వారి వారి 'కేర్పడిన ఆచారములను ఎందుకు అనుష్ఠించరు అని సందేహము కలుగునేమో అని శంకించి 33వ శోకములో m సదృశం చేష్టతే స్వస్యాః ప్రకృతే దానవా నపీ | ప్రకృతిం యాన్తి భూతాని నిగ్రహః కిం కరిష్యతి ॥ ప్రతిమనుజుడును మంచి చెడ్డలు తెలిసినవాడైనను తన పూర్వజన్మ సంస్కారముచొప్పున (౧రణి వ పుటయందు చెప్పిన స్వభావము ప్రకారము) నడుచునుగాని మనము చెప్పిన మార్గము ననుసరిం పడు, ప్రతిమనుష్యుడును నా యుప దేశ ప్రకారము నడుచునని యూహింపరాదు అని సెలవిచ్చిరి. మరియు ప్రతిమనుజుడును తన స్వభావము ననుసరించియే నడుచు నంటే శా శాస్త్రము లెందుకుండ వలెను. శాస్త్రములలో చెప్పిన పురుష కారము అను స్వతంత్ర శక్తికి అర్థమేమని ఆక్షేపము వచ్చునని ఇంద్రియ స్యేంద్రియస్యోర్ధే రాగద్వేషా వ్యవస్థితా | తయోర్నవళమాగ చ్ఛేత్తాహ్యస్య పరిపంథినౌ ॥ సమ స్తేంద్రియములకును వానివానికిని సంబంధపడిన విషయముల యందు కొన్నిటియందు ప్రీతియు కొన్నిటియందు ద్వేషమును ఏర్పడియున్నవి. రాగము అనగా నొక మంచివస్తువును చూచి నపుడు అది తనకు కావలెనని ఆశపడుట. ద్వేషము అనగా అట్టి వస్తువును తాను సంపాదించుటకు ప్రయత్నముచేసినపుడు అడ్డము వచ్చినవారియందు కలుగు విసుకు. ఇంద్రియవ్యాపారములకు లోబడిన వారికందరికిని రాగ ద్వేషములుండుట తప్పదు; శాస్త్రార్థ విచారము చేసిన యోగ్యులు
