Jump to content

పుట:అప్పకవీయము (కాకునూరి అప్పకవి).pdf/187

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


వ.

యవలు రెండువిధము లయినందు(న)కు

పాణినీయసూత్రము

సూ.

హలి సర్వేషామ్.


వృ.

భో భగో అఘో అపూర్వస్య లఘ్వలఘూచ్చారణస్య యకారస్య లోపస్స్యాద్ధలి సర్వేషాం మతేన; భో దేవాః, భో లక్ష్మీః, భో విద్వదృృంద, భగో నమస్తే, అఘోయాహి, దేవా నమ్యాః.


క.

పలుకులఁ బ్రాకృతసూత్రము, వలనను ద్వివిధంబు లగుచు పసుమతిలోన
న్వెలయుఁ దృతీయాంతస్థము, పలమును గొంచెంబు ననఁగ వనజదళాక్షా.

175

టీ. పల మనఁగా దొడ్డు అనుట; కొంచె మనఁగా సన్న మనుట.

లకారము రెండువిధము లైనందునకు వాల్మీకిసూత్రము—
సూ.

లో ళః పైశాచ్యామ్.


వృ.

లకారస్య ళ స్స్యాత్, ముకులస్య-ముకుళః, గలస్య-గళః, ప్రలయస్య-ప్రళయః


క.

అంతస్థంబులలోపల, వంతున కనఁగా ద్వితీయవర్ణం బీ గ్రం
థాంతరమున నిరుదెఱఁగగుఁ, గంతుజనక రేఫ మన ఱకారం బనఁగాన్.

176

రేఫము ద్వివిధ మైనందుకు.

మూ.సూ.

రస్త్వత్ర గృహ్యతే ద్వివిధః.

13

టీ. రస్తు = రేఫ మయితేను, అత్ర = ఈ [1]యాంధ్రశబ్దచింతామణియందు, ద్వివిధః = రెండువిధములుగా, గృహ్యతే = గ్రహింపఁబడును. యకారభేదంబులకు

మూ.సూ.

అద్యః క్రియా సుభూతాద్యర్థ[2]సముద్యోతితం వినా సర్వః.

14


సీ.

ఆంధ్రోక్తిమొదల నాద్యంతస్థ ముండదు ప్రాణమై యడి గనుపట్టుఁగాని
నుడుగుల నదుమను గడను యా కెందును దలకట్టు దక్క నెత్వంబు లేదు
యాకు భూతాదిక్రియాద్యోతితములఁ జూపట్టు నెత్వము తలకట్టు గాదు
తలకట్టు వక్రము ల్దాల్చు నీరెండును నలఘుయకారంటు లనఁగఁ బరుగు


తే.

నిప్పు డీవంకఁ గనుఁకొంటి నింతలోన, నెచ్చటికి నేఁగె ననఁగ నాద్యచ్చు లయ్యెఁ
గయ్య మైనను గానిమ్ము గాయకమునఁ, గాయ వలె శౌరి ననఁ దలకట్టు లయ్యె.

177


సీ.

ఎక్కడఁ గనఁబడియెడుఁ జక్రి చెలులార యింక నెవ్వరు చనియెదరు వెదుక
నీవేళ నెటకుఁ బోయెద వన్న మిన్నక యేఁగె న న్నేమనియెదరు మీరు
హేమాంగదము లిడియెదఁ జెప్పరే వాని నేరీతిఁ బొదఁగనియెదము మనము
హితము దలంపఁడాయెను నన్నుఁ గని నగియెడు సవతుల కిది హేతు వయ్యె

  1. ఆంధ్రభాషయందు (సూ)
  2. సముద్యోతిన మాద్యగం వినా (సూ.)