Jump to content

పుట:అప్పకవీయము (కాకునూరి అప్పకవి).pdf/160

వికీసోర్స్ నుండి
ఈ పుట అచ్చుదిద్దబడ్డది


[1]కీరతరిహస్తిమస్తకశుక్తితులాసనవితర్దిసీరసమాః,
అంతస్థా శ్చోష్మాణో దంత్య చజౌ గురురలౌ చ బిందుయుతౌ.

6


ఆద్యాయాః పఞ్చాశ ద్వర్ణాః ప్రకృతేస్తు తే దశోనాః స్స్యుః,
సప్తత్రింశ దిహాన్యే చానుప్రవిశంతి శబ్దయోగవశాత్.

7


ద్వివిధా దిదుదేదో తోచో వక్రతమా వనుస్వారౌ,
కగచజయుగటడణతదన పబమయరయుగలయుగవసహాశ్య హలః.

8


వికృతిపదాదౌ ప్రథమాన్తస్థ తృతీయానునాసికౌ నస్తః,
అయిగవుగాదేశౌస్తః క్రమేణ సర్వత్ర వక్రతమయో ర్వా.

9


వా స్యా త్క్వచి ద్వకారో నాదిగత స్యాద్యవర్గసరళస్య,
అ ద్దన్త్యస్తాలవ్య శ్చు ర్వక్రః స్యా న్మిథ స్సవర్ణశ్చ

10


లఘవోఽలఘవశ్చేతి ద్వేథా న్తస్థా న్విదన్తి శాస్తారః,
అన్యేఽన్య వ్యాకరణస్పష్టా రస్త్వత్ర గృహ్యతే ద్వివిధః.

11


ఆద్యః క్రియాసు [2]భూతాద్యర్ధసముద్యోదితం వినా సర్వః,
యశ్రుతి మార్యా లఘుయం ప్రవదన్తి ప్రాణతః పరం ప్రాణమ్.

12


క్వచిదపి న స్త ఉదోతౌ దంతోష్ఠభవస్య వికృతి శబ్దాదౌ,
నాన్యేషాం వైధర్మ్యం లఘ్వలఘూనాం రయోస్తు నిత్యం స్యాత్.

13


శుభవర్ణా శ్శుభశబ్దా యే చ శుభగణా స్త ఏవ కావ్యాదౌ,
గ్రాహ్యాః పురాస్త్రరసగిరిరుద్రేష్వ[3]కచటహమాతృకా నింద్యాః.

14


[4]

ఆద్యో వళి ర్ద్వితీయో వర్ణః ప్రాసో౽త్ర పాదపాదేషు,
స్వస్వచరణేషు పూర్వః ప్రాస స్సర్వేషు చైక ఏవ స్యాత్.

15


వృత్తం జాతి శ్చేతి ద్వివిధం పద్యం గణై ర్నిసర్గాఖ్యైః,
సంబద్ధం వృత్తం స్యా దుపగణమాత్రాభి రన్వితా జాతిః.

16


శాస్తార ఏకమాత్రాం లఘో ర్ద్విమాత్రే గురో రితి వదన్తి,
గౌ లౌ గగలలసంజ్ఞౌ గ్లో హగణో లఘుగురూ లగో వగణః.

17


గత్రితయం లత్రితయం మనసంజ్ఞా వాద్యమధ్యమాంత్యార్ణాః,
గురవ శ్చే ద్భజసగణా లఘవో యది యరతసంజ్ఞి కాః క్రమతః.

18
  1. కీరనౌహస్తి (ప,వా)
  2. భూతార్ధద్యోతిన మాద్యగం వినా
  3. కచటతపానింద్యాః (సూ)
  4. 15-20 శ్లోకముల వివరణము తృతీయాశ్వాసములో ఉన్నది.